بحث ۲: آشنایی با میکانیزم جدید و مستقل تحقیقاتی سازمان ملل برای افغانستان
این نشست دومین برنامه از سلسله گفتگوهایی بود که پیرامون مکانیسم مستقل تحقیقاتی ملل متحد برای افغانستان برگزار شد. در برنامه نخست، به ضرورت ایجاد این مکانیسم، روند شکلگیری آن، صلاحیتها و مسئولیتهایش، و همچنین انتظارات قربانیان و جامعه افغانستان پرداخته شده بود و این نشست در امتداد همان بحث و با هدف عمیقتر کردن آن برگزار گردید. محور اصلی این برنامه، بررسی ویژگیهایی بود که این مکانیسم را از سایر سازوکارهای بینالمللی حقوق بشری متمایز میسازد. با توجه به اینکه در سطح بینالمللی سازوکارهای گوناگونی برای بررسی نقض حقوق بشر، تحقیق و حقیقتیابی، و مستندسازی و گزارشدهی وجود دارد، این نشست تلاش کرد به این پرسش پاسخ دهد که مکانیسم مستقل تحقیقاتی ملل متحد برای افغانستان دقیقا چه جایگاهی در میان این سازوکارها دارد و چه تفاوتهایی با کمیسیونهای تحقیق، هیئتهای قضایی و ماموریت گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل دارد.
در بخش دیگری از بحث، به این نکته پرداخته شد که موضوع تحقیق و مستندسازی نقض حقوق بشر تنها به تهیه گزارش محدود نمیشود، بلکه شامل جمعآوری و حفظ شواهد، بررسی اعتبار اطلاعات، شناسایی الگوهای سیستماتیک نقض حقوق بشر، و امکان استفاده از این شواهد برای پاسخگویی در آینده نیز میشود. همچنین یکی از پرسشهای محوری این نشست این بود که این مکانیسم، در شرایطی که دسترسی مستقیم به افغانستان با محدودیتهای جدی روبهرو است، چگونه میتواند تحقیقاتی معتبر و قابل اعتماد انجام دهد.
این برنامه با حضور دو مهمان از نهادهای بینالمللی و مدافع حقوق بشر برگزار شد و از طریق طرح این پرسشها، تلاش گردید تصویر روشنتری از نقش این مکانیسم در روند مستندسازی، تحقیق، حقیقتیابی و پاسخگویی در مورد نقض حقوق بشر در افغانستان ارائه شود.
.
سخنرانان برنامه:
– فرشته عباسی – پروهشگر بخش آسیایی سازمان دیده بان حقوق بشر،
– حنیفه گریوال- معاون و بنیان گذار نهاد Women Rights First.
